සාධාරණ සමාජයක් සඳහා වන ජාතික ව්යාපාරය විසින් සැම සති අන්තයකම සංවිධානය කරන ‘කතිකාව’ කාලීන සංවාද මාලාවේ 261 වැනි කතිකාව සංවාදය “නව ව්යවස්ථාවක් පිළිබඳ ක්රියාවලියේදී සිවිල් සමාජයේ වගකීම” යන තේමාව යටතේ පසුගිය දා (08) පැවැත් වුණේය. 261 වැනි කතාකාවේ සම්පත්දායකයින් ලෙස ජනාධිපති නීතිඥ, ආචාර්ය ජයම්පති වික්රමරත්න, නීතිඥ එර්මීසා ටීගල් සහ දේශපාලන ක්රියාකාරික එස්.සී.සී. ඉංගෝවන් සහභාගී වූ අතර සංවාදය මෙහෙය වීම සමාජ පර්යේෂක හරේන්ද්ර බී. දසනායක විසින් කළේය. එම සංවාදය ඇසුරින් මෙම ලිපිය සකස් කර ඇත.
නව ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනයට සහභාගී වීමට පුරවැසියන්ට අයිතියක් තිබිය යුතුයි – ජනාධිපති නීතිඥ, ආචාර්ය ජයම්පතී වික්රමරත්න
2015-16 සමයේ දී ක්රියාත්මක කරන ලද නමුත් පසුව අතරමග නවතා දමන ලද ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන යන බව ජාතික ජන බලවේගය සිය මැතිවරණ ප්රතිපත්ති ප්රකාශනයේ සඳහන් කළේය. එසේම 2015-16 ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය තුළ සකස් කරන ලද වාර්තාවලින් 90%කට පමණ ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය වෙනුවෙන් පත්කරන ලද අනු කමිටුවල ඒකමතික එකඟත්වය හිමි විය. මේ අනුව 2015-16 ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය වත්මන් රජය යටතේ ද ඉදිරියට යාම බලාපොරොත්තු ඇතිකර වන්නකි.
ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලිය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින පුරවැසි සමාජය මේ අවස්ථාවේ දී කුමක් කළ යුතු ද? යන්න සම්බන්ධයෙන් සිය ස්ථාවරය පැහැදිලි කරමින් ජනාධිපති නීතිඥ, ආචාර්ය ජයම්පතී වික්රමරත්න පෙන්වා දුන්නේ පුරවැසි සමාජය නවීන ව්යවස්ථාවක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටිය යුතු බවයි.
- අපිට අනන්ය වූ ව්යවස්ථාවක්
“ඒක නිකංම නිකං ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් නො වෙයි, අනාගතය පිළිබඳ පැහැදිලි දැක්මක් සහිත නවීන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් විය යුතුයි. මෙහි දී ඉතාම වැදගත් කරුණක් තිබෙනවා. අපි කාගෙවත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා ආකෘති අනුගමනය කළ යුතු නැහැ. නමුත් දියුණු සහ දියුණු වෙන රටවල් සම්පාදනය කර තිබෙන නවීන ව්යවස්ථා දෙස බලා අපට ඒවායෙන් ඉගෙන ගන්න පුළුවන්. ඒ අනුව අපට ගැළපෙන දේවල් ලබා ගන්න පුළුවන්” කතිකාවට ප්රවේශයක් ගනිමින් ආචාර්ය ජයම්පතී වික්රමරත්න පැවසුවේ ය.
මෙහි දී ශ්රී ලංකාවට ආදර්ශයට ගත හැකි, ගෝලිය වශයෙන් පිළිගැනිමට ලක්ව ඇති නවීන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථා සම්පාදනය කළ රටවල් ලෙස දකුණු අප්රිකාව, කෙන්යාව, නේපාලය සහ නැගෙනහිර ටිමෝරය උදාහරණ ලෙස ආචාර්ය ජයම්පතී විසින් පෙන්වා දුන්නේය.
මෙහිදී ආචාර්ය ජයම්පතී තර්ක කළේ ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උත්තරීතර බව පිළිගෙන තිබුණ ද එම උත්තරීතරභාවය අභියෝගයට ලක්වන තත්ත්වයන් ලංකාව තුළ පවතින බවයි. ඒ සඳහා උදාහරණයක් ලෙස ඔහු ශ්රී දළඳා මාළිඟාවේ දියවඩන නිලමේවරයා පත්කර ගැනිම සඳහා ස්ත්රීන්ට ඡන්ද බලය නොමැතිකම පෙන්වා දුන්නේය.
- ව්යවස්ථාව උත්තරීතර කළ යුතුයි
“අපේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව කොච්චර උත්තරීතර වුණත් අපට මේ සඳහා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් කිසිම බලපෑමක් කළ නොහැකි වුණා.” ඔහු සඳහන් කළේය.
“නිදහසට කලින් ක්රියාත්මක වුණ නීති තවමත් බලාත්මකයි. අපට ඒකවත් කර ගන්න නොහැකි වුණා. අපේ 1971 සහ 1978 ව්යවස්ථාවල පනතක් සම්මත වුණාට පස්සේ එම පනනේ ව්යවස්ථානුකුලභාවය ප්රශ්න කරන්න බැහැ. ඒ වගේම 1978ට පෙර සම්මත වුණ නීතිවල (නිදහසට පෙර පවා) ව්යවස්ථා විරෝධී වගන්ති තිබෙනවා ද ? කියලා කියන්නවත් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට බලයක් නැහැ. ඒ නිසා අපේ ව්යවස්ථාව උත්තරීතරයි කියලා කිව්වට, අපේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උත්තරීතර නැහැ” ආචාර්ය ජයම්පතී සිය තර්කය පැහැදිලි කරමින් කීවේය.
මෙහිදී ඔහු පැවසුවේ පාර්ලිමේන්තුව සම්මත කළ නිතියක බලපෑම දැක ගත හැකි වන්නේ එකී නීතිය ක්රියාත්මක වීමට පටන්ගත් විට බවයි. නමුත් ඒ වෙනුවෙන් යළි අභියෝග කළ නො හැකි වීම හමුවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උත්තරීතරය යන සංකල්පය යළි අභියෝගයට ලක් වන බව ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
“එ වගේම කතානායකවරයා ඇතුළු පාර්ලිමේන්තුවේ විවිධ කමිටුවලින් විවිධ තින්දු ගන්නවා. නමුත් ඒ කිසිවක් අධිකරණය හමුවේ අභියෝග කිරීමට ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් ඉඩක් නැහැ. ඇත්තටම අපේ පාර්ලිමේන්තුව තමයි උත්තරතර, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උත්තරීතර නැහැ” ජනාධිපති නීතිඥයා පැවසුවේය.
මෙම තත්ත්වය වෙනස් කළ යුතු බව අවධාරණය කළ ආචාර්ය වික්රමරත්න පෙන්වා දුන්නේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව සැබවින්ම උත්තරීතර කිරීමේ අභියෝගය අප හමුවේ පවතින බවයි.
“මේ සඳහා අවශ්ය විධිවිධාන නව ව්යවස්ථාව ඇතුළත් කළ යුතුයි. ඒක තමයි සිවිල් සමාජයේ ප්රමුඛතාවය විය යුත්තේ. පාර්ලිමේන්තුවට අවශ්ය ඕනෑම දෙයක් කිරීමට අවස්ථාව ලබා නොදිය යුතුයි” ඔහු අවධාරණය කළේය.
මෙහිදී ආචාර්ය ජයම්පතී පෙන්වා දුන්නේ ඉන්දීය පාර්ලිමේන්තුව සහ ප්රාන්ත ව්යවස්ථාදායක විසින් ඔවුන්ගේ අභ්යන්තර කටයුතුවලදී පවා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝණය කරන්නේ නම් ‘එය ව්යවස්ථා විරෝධී’ බව ප්රකාශ කිරීමට අධිකරණවලට බලය තිබෙන බවයි.
“මේ හා සමාන තත්ත්වයක් රටවල් ගණනාවක තිබෙනවා. දකුණු අප්රිකාවේ, තවත් අප්රිකානු රාජ්යයක් වන මලාවි සහ නිව් ගිනියාවේ පවා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උත්තරීතරයි. මේ කිසිම රටක දේශපාලනඥයින් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ උත්තරීතරභාවය ප්රශ්න කරන්නේ නැහැ. අද අපටත් අවශ්ය එවැනි ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක්. ඒ වෙනුවෙන් තමයි සිවිල් සමාජය පෙනී සිටිය යුත්තේ” ආචාර්ය ජයම්පතී අවධාරණය කළේය.
- මූලික හරය ස්ථාවර විය යුතුයි
ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ මූලික හරය වෙනස් කළ නො හැකි වන සේ සම්පාදිත ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් වෙනුවෙන් සිවිල් සමාජය පෙනී සිටි යුතු බව ඔහු යළි අවධාරණය කළේය.
“දැනට අපේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ මූලික හරය ස්ථාවර නැහැ. පාර්ලිමේන්තුවේ 2/3ක් ඡන්දය දෙනවා නම් සහ පුරවැසියන්ගෙන් ½ක් සහ එක් ඡන්දයක් ලැබෙනවා නම් අපේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ ඕනෑම වගන්තියක් සංශෝධනය කළ හැකියි. මේක භයානක තත්ත්වයක්” ආචාර්ය ජයම්පතී කීවේය.
මෙහිදී ඔහු මහින්ද රාජපක්ෂ ජනාධිපතිවරයා 18 වැනි ව්යවස්ථා සංශෝධනය සම්මත කරගත් ආකාරය උදාහරණයට ගත්තේය. මෙහි දී ආචාර්ය ජයම්පතී තර්ක කලේ එකී අවස්ථාවේ ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂට ‘ඕනෑම ව්යවස්ථාවක් සංශෝධනය කිරීමේ හැකියාව’ තිබූ බවයි. මහ මැතිවරණයේ දී 2/3ක බලයක් ලබා නොගත් හිටපු ජනාධිපතිවරයා මේ ආකාරයෙන් ව්යවස්ථා සංශෝධන වෙත යාම ඔහු තම තර්කය තහවුරු කිරීමේ ශක්තිමත් උදාහරණයක් ලෙස යොදා ගත්තේය.
“හිටපු ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂට අවශ්ය නම් 2/3ක බලයකින් පමණක් නොවෙයි ජනමත විචාරණයකින් පවා ඕනෑම ව්යවස්ථා සංශෝධනයක් සම්මත කර ගැනීමේ හැකියාව තිබුණා. මෙවැනිම හැකියාවක් වර්තමාන රජයටත් තිබෙනවා. මාළිමාවට ඔවුන්ගේම 2/3කටත් වඩා වැඩි බලයක් තිබෙන නිසා ඕනෑම ව්යවස්ථාවක් සම්මත කර ගන්න පුළුවන්.” යැයි කී ජනාධිපති නීතිඥයා ඉන්දීය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ හරය ස්ථාවර වන බව ව්යවස්ථාවේ වගන්ති තුළ සඳහන් නොවුණ ද ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු හරහා ඒ බව තහවුරු කර තිබෙන බව පෙන්වා දුන්නේය.
මෙහිදී ආචාර්ය ජයම්පතී වික්රමරත්න පෙන්වා දුන්නේ ව්යවස්ථාවේ හරය ස්ථාවර කිරීමේ වගකීම ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට පවරා නොදී එය ව්යවස්ථාවම තුළම අන්තර්ගත කළ යුතු බවයි.
“ඒක ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවම ප්රකාශ කළ යුතුයි” ඔහු අවධාරණය කළේය.
- ප්රජාතන්ත්රවාදය විසින් මතු කළ අර්බුදය
මෙහිදී ආචාර්ය ජයම්පතී තර්ක කළේ ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක් ලෙස ලංකාවේ 2/3ක බලයක් සහිතව පත්වන ආණ්ඩුවකට පහසුවෙන් ජනමත විචාරණයක් ජයග්රහණය කළ හැකි පසුබිමක අවශ්ය නම් තනි පක්ෂ පාලනයක් පවා ව්යවස්ථාපිතව රට තුළ ස්ථාපිත කළ හැකි බවයි.
“ අපි ඒකට ඉඩ දිය යුතු ද ?” ඔහු ප්රශ්න කළේය.
“නැහැ. ඒකට ඉඩ නොදිය යුතුයි. ඒ නිසා මම කාරණා කිහිපයක් යෝජනා කරනවා. අපි අලුත් ව්යවස්ථාවට සාකච්ඡාමය ප්රජාතන්ත්රවාදය ඇතුළත් කළ යුතුයි. මේ ගැන ලෝකය පුරා විශාල කතිකාවක් තිබෙනවා. පාර්ලිමේන්තුවටම සියල්ල භාරදී නොසිට ව්යවස්ථා සම්පාදන කාර්යය ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු කටයුතුවලට ජනතාව ද සහභාගී කරවා ගත යුතුයි කියලා වර්තමානයේ විශාල සංවාදයක් තිබෙනවා” තම අදහස සනාථ කිරීම පිණිස ආචාර්ය ජයම්පතී මේ දිනවල සංවාදයට ලක්ව ඇති කුලී පිළිබඳ නව පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධ අර්බුදය උදාහරණ කොට ගත්තේය. ඔහු මෙහි දී තර්ක කළේ පොදුජන සහභාගීත්වයකින් තොරව මෙවැනි මතභේදාත්මක පනත් පාර්ලිමේන්තුව විසින් පමණක් සම්මත කිරීම අර්බුදකාරී බවයි.
“මෙවැනි අවස්ථාවක සිදුවිය යුතු වඩාත් නිවැරදි සහ ප්රශස්ත ක්රමය තමයි අදාළ පනත් කෙටුම්පත ගැන ජනතාව දැනුවත් කිරීම. එසේ නොමැතිව මහජන අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට මාසයක් දෙකක් දීම කිසිසේත් නිවැරදි පියවරක් නොවෙයි. මෙවැනි පනත් ගැන මහජනතාව නිවැරදිව දැනුවත් කිරීම කළ යුතුයි. ඒ නිසා ‘මෙවැනි අවස්ථාවක ජනතාව දැනුවත් කිරීමට විධිමත් වැඩපිළිවෙළක් සකස් කළ යුතුයි’ කියන වගන්තියක් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට ඇතුළත් කරවා ගැනීම වෙනුවෙන් සිවිල් සමාජය පෙනී සිටිය යුතු” යැයි පෙන්වා දුන් ආචාර්ය ජයම්පතී අධ්යාපන ප්රතිසංස්කරණ, ත්රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත සංශෝධනය කිරීම ඇතුළු පසුගිය අවස්ථා ගණනාවක දී මහජන සංවාදයක් නොවූ බව පෙන්වා දුන්නේය.
- නව ව්යවස්ථාවට සිවිල් සමාජ යෝජනා
මෙහිදී නව ව්යවස්ථාවට ඇතුළත් කරවා ගැනීමට සිවිල් සමාජය උනන්දු විය යුතු සහ බලපෑම් කළ යුතු අංශ ලෙස, යුක්තිය, මානව හිමිකම්, නීතියේ ආධිපත්ය උපුටා දැක්වූවේය.
‘මම යෝජනා කරන්නේ වෙනස් කළ නොහැකි මූලික ව්යුහයක් ලංකාවේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට ඇතුළත් කළ යුතුයි. සිවිල් සමාජය ඒ පිළිබඳ කතිකාවක් ගොඩවනැගිය යුතුයි කියලා මම යෝජනා කරනවා. ඒ වගේම අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව වෙනුවෙන් පුරවැසි සමාජය ඉදිරිපත් කළ යුතු යෝජනා කිහිපයක් තිබෙනවා. ඒ අතර, පාර්ලිමේන්තු ප්රජාතන්ත්රවාදය යළි ස්ථාපිත කිරීම, ඒ කියන්නේ විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කර විධායකයේ පාලනයෙන් පාර්ලිමේන්තුව නිදහස් කර ගැනීම, ව්යවස්ථාවේ උත්තරීතරභාවය සහතික කළ පාර්ලිමේන්තු ක්රමයක් වෙත ගමන් කිරීම, පාර්ලිමේන්තුවේ අභ්යන්තර කටයුුතුවලදි පවා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව උල්ලංඝණ වන්නේ නම් ශ්රේෂ්ඨාධිකරණයට යාමට අවශ්ය ව්යවස්ථාපිත සහතික කිරීමක් පුරවැසියන්ට තිබිය යුතුයි. එසේම ආණ්ඩුක්රමය සම්බන්ධ මහජන විශ්වාසය සහ භක්තිය ප්රවර්ධනය වන වැඩපිළිවෙළක් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට නිශ්චිතව ඇතුළත් කිරීම, ආණ්ඩුව සහ මහජන නියෝජිතයින් ජනතාවට වගකියන බව යම්කිසි යාන්ත්රණයක් ස්ථාපිත කිරිම, ජනවරමට වග නොකියන මහජන නියෝජිතයින් යළි කැඳවීමට නිසි වැඩපිළිවෙළක් ව්යවස්ථාපිතව තහවුරු කර ගැනිම, ආණ්ඩුව අත්තනෝමතික ලෙස ව්යවස්ථාව භාවිතා කිරීම හෝ දේශපාලන බලය අවභාවිතා කිරීම වැළැක්වීමට අවශ්ය ව්යවස්ථාමය ප්රතිපාදන, ආණ්ඩුක්රම ක්රියාදාමයට පුරවැසි සහභාගීත්වය තහවුරු කර ශක්තිමත් කිරීම (පනත් සම්පත කිරීම පමණක් නොව අධිකරණමය කටයුතුවලට පවා)”.
මේ දක්වා අපට ලැබී ඇත්තේ රාජ්ය ප්රතිපත්තියේ මඟ පෙන්වීමේ මූලධර්ම පමණයි – නීතිඥ එර්මීසා ටීගල්
ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳව අපට ගැඹුරු සංවාද තිබෙනවා, නමුත් එය ඇත්ත වශයෙන්ම පළමු පියවරක්, ජනතාවගේ කැපවීමක්, රාජ්යයේ කැපවීමක්, අප ජීවත් වන මෙම අවකාශය, අප ජීවත් වන මෙම රාජ්යය, අපට අවශ්ය දේවල් සාක්ෂාත් කර ගැනීම ආරම්භ කිරීම සඳහා අපට ඉදිරියෙන් බොහෝ වැඩ කිරීමට ඇති බව පැවසීමයි. ඉතින්, ඒ පසුබිම තුළ, මට කියන්නට අවශ්ය වූයේ නිර්දේශ සම්බන්ධයෙන් සහ ආචාර්ය ජයම්පති පැවසූ දේ සමඟ යම් අතිච්ඡාදනයක් තිබිය හැකි බව පුළුල් කරන ලද මූලික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සංවාදයක් පවතින බව මම දන්නවා. වර්තමානයේ, 1972 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ, අපට තිබුණේ සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පමණයි. ඊට පස්සේ, අපිට වර්තමාන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව තිබුණා, 1978 ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව, අපිට ජීවත්වීමේ අයිතිය තිබුණා, ඒ වගන්තිය ඉවත් කළා, අපිට තවමත් තිබුණේ සිවිල් සහ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සඳහා යුක්තිය ඉටු කළ හැකි ආරක්ෂාවක් පමණයි. ඒ නිසා, මූලික අයිතිවාසිකම් පරිච්ඡේදයේ සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් දක්වා දිගුවක් හෝ පුළුල් කිරීමක් අපට තිබුණේ නැහැ. මේ දක්වා අපට ලැබී ඇත්තේ රාජ්ය ප්රතිපත්තියේ මඟ පෙන්වීමේ මූලධර්ම පමණයි, එය රාජ්යයට ඇතැම් සමාජ-ආර්ථික අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගත යුතු ආකාරය පිළිබඳව මඟ පෙන්වන පරිච්ඡේදයක්.
නමුත් ඒවා යුක්තිය ඉටු කළ නොහැකි විට, අධිකරණයට ලබා දී ඇති අභිමතය ද භාවිතා කරන ආකාරය අපි නැවත නැවත දැක තිබෙනවා. රාජ්ය ප්රතිපත්තියේ මඟ පෙන්වීමේ මූලධර්ම ක්රියාත්මක කළ නොහැකි විය හැකි නමුත් විවිධ රාජ්ය ආයතනවලට වැදගත් මඟ පෙන්වීමක්, මඟ පෙන්වීමක් ලබා දෙන ආකාරය ගැන කතා කරන බොහෝ විනිශ්චයන් අප සතුව තිබෙනවා. ඒවා කඩදාසි මත ඇති තීන්ත මත පදනම් නොවන බවත්, ඒවා ස්ථාපිත කිරීමේදී හෝ එම සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමේදී එයින් අදහස් කළේ කුමක්ද යන්නත්, ඒ වටා සැබවින්ම විශාල ප්රශ්නාර්ථයක් තිබෙනවා. එබැවින්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහතික කිරීමේදී ව්යවස්ථාපිත අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක අධිකරණ බලයන් දෙස බැලුවහොත් ලොව පුරා බොහෝ ප්රගතියක් ඇති වී ඇතැයි මම සිතනවා. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ 2016 දී මූලික අයිතිවාසිකම් උප කමිටුව දෙස බැලුවහොත්, සියලු සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් ඇතුළත් යෝජනාවක් තිබුණා.
පසුගිය දශක දෙක තුළ, මානව හිමිකම් පිළිබඳ ගෝලීය වර්ධනයන් සැලකිල්ලට ගනිමින්, දේශපාලන අයිතිවාසිකම් සහ නිදහස සහ ආර්ථික සම්පත් වෙත ප්රවේශය සහ වඩා හොඳ ජීවන තත්ත්වයක් අතර ඇති අභ්යන්තර සම්බන්ධතාවය තවදුරටත් නොසලකා හැරිය නොහැකි බව පැහැදිලි වී තිබෙනවා. විශේෂයෙන් අප වැනි රටක මෙය එසේ වන්නේ එවැනි සම්පත් අහිමි වීම අතීතයේ දී ප්රචණ්ඩ ගැටුම්වලට තුඩු දී ඇති නිසයි.ශ්රී ලංකාවේ සිදුවී ඇති ප්රචණ්ඩ ගැටුම් සම්පත්, අසාධාරණ බෙදාහැරීම, අසමානතාවය සහ ප්රචණ්ඩත්වයට හේතු වී ඇති බව අප හඳුනා ගැනීම වැදගත් යැයි මම සිතනවා.
ඉතින්, අපි අද කම්කරු අයිතිවාසිකම් ගැන කතා කරන විට, සූරාකෑමෙන් නිදහස් වීම ගැන කතා කරන විට, වතු කම්කරුවන්ගේ, රජයේ සේවකයින්ගේ තත්වයන් ගැන කතා කරන විට, දරිද්රතා රේඛාවෙන් පහළින් සිටින රටෙන් 30% ක් ගැන කතා කරන විට, ශ්රී ලංකාවේ නිවාසවලින් 50%ක් පමණ ගෘහ ණය බරින් පෙළෙන බව ගැන කතා කරන විට, අපි අදටත් පොරබදමින් සිටින ගැටලු දෙස බැලුවහොත්. ඉතින්, එය පැහැදිලිවම අප ඉතා පෞද්ගලික මට්ටමින් මුහුණ දෙන ආර්ථික ගැටලුවක් වන අතර එය නිවැරදි කළ යුතු දෙයක් වන අතර එය ඉහළ සිට නිවැරදි කළ යුතු අතර එමඟින් අපි එය ව්යවස්ථා ප්රතිසංස්කරණ ප්රශ්නයක් ලෙස ද සලකනවා.
සාධාරණ බෙදාහැරීම, සම්පත්වල සමානාත්මතාවය, සම්පත්වලට ප්රවේශවීමේ සමානාත්මතාවය, ඔබේ සංවර්ධනය තීරණය කිරීමට හැකි වීම, ඔබේ අනාගතය යන අයිතිය සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අදහසට බෙහෙවින් සම්බන්ධ වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස, මූලික අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අනුකමිටුව සමඟ, යෝජනාවට සමාජ-ආර්ථික අයිතිවාසිකම් රාශියක් විශේෂයෙන් ඇතුළත් කිරීම ඇතුළත් වුණා. ඉන්පසු ශ්රී ලංකාව අධ්යාපනය සහ සෞඛ්යය ආකාරයෙන් සැබවින්ම වාසනාවන්ත වී ඇති නමුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් සහතික කර නොමැති ඉතා වැදගත් ඒවා අප සතුව ඇති අතර එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, එම අයිතිවාසිකම් පිරිහෙමින් පවතිනු අප දැක තිබේද යන්න පිළිබඳව අප අපෙන්ම මෙම ප්රශ්නය අසාගත යුතුයි. නමුත් අධ්යාපනයට ඇති අයිතිය හෝ සැමට නොමිලේ අධ්යාපනය සහ සැමට නොමිලේ සෞඛ්යය හෝ සැමට මහජන සෞඛ්යය සඳහා ඉතා ඉක්මනින් කරන ලද කැපවීම අපට තිබෙනවා. දශක ගණනාවක් තිස්සේ අප දැක ඇති පරිදි, එම කැපවීම එම අයිතිය වර්ධනය වීමට සැබවින්ම උපකාරී වී තිබේද නැතහොත් එය එම අයිතියේ ප්රතිලාභ සැබවින්ම අඩු කර තිබේද? අද අපි පවුල් සමඟ අධ්යාපනය සම්බන්ධයෙන් කතා කරන විට, මෙම අධ්යාපනයට ප්රවේශය පවා, නිදහස් අධ්යාපනය ලබා ගැනීමට කොපමණ මුදලක් වැය වේද යන්න අප සැලකිල්ලට ගත යුතු දෙයක්. එබැවින්, මෙම දේවල් කැපවීම්, දේශපාලන කැපවීම් පමණක් නොව, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවන්හි ඇතුළත් කර ඇති ඒවා ලෙස සිතීම වැදගත්, එබැවින් රාජ්ය බලයේ වෙනස්කම් නොසලකා මෙම අයිතිවාසිකම් සඳහා කැපවීම පවතින බව සහතික කිරීම කළ යුතුයි.
නව ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලියට Z Gen සහභාගී කරවා ගැනීම ඉතාම වැදගත් – දේශපාලන ක්රියාකාරී, එස්.සී.සී. ඉලංගෝවන්
දේශපාලනිකව ක්රියාකාරී කණ්ඩායම් සහ පුද්ගලයින් අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ගැන උනන්දු වන නමුත් 2015-16 වසර වල පැවැති ආකාරයේ උනන්දුවක් සාමාන්ය ජනතාව අතර දැක ගැනීමට නොමැත. ජනතාව නව ව්යවස්ථාවක් ගැන කතා කරන බවක් ද දැකගත නොහැකි අතර ඔවුන් වෙනත් වෙනත් කාරණා සම්බන්ධයෙන් උනන්දුවක් දක්වනු පෙනේ.
උතුරු සහ නැගෙනහිර පළාත් වල දේශපාලනය තුළ ජාතික ජන බලවේගයට බලවත් නියෝජනයක් තිබෙන අතර දමිළ සහ මුස්ලිම් ජනතාව අතර ද මාළිමාව බලවත්ය. මෙම පසුබිම තුළ ජාතික ජන බලවේගයට හිතවත් ජනතාව අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් හෝ බලය බෙදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් උනන්දුවක් දක්වන්නේ නැත. නැතහොත් මේ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් ඔවුන්ගේ අවධානය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවී තිබේ.
2022 ගෝල්ෆේස් අරගලය තුළ අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් ගැන පුළුල් සාකච්ඡාවක් ඇති වූ අතර වත්මන් ආණ්ඩුව 2/3ක අති බහුතර පාර්ලිමේන්තු බලයක් සමඟ බලයට පත් වුණේ අරගලය වේදිකාවක් කර ගනිමිනි. නමුත් වත්මන් ආණ්ඩුව තුළ ද අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡාවක් සිදුවන බවක් දැකගත නොහැකිය. දේශපාලන සංවාද – විසංවාද තුළ ආණ්ඩුව පාර්ශ්වයෙන් අලුත් ව්යවස්ථාවක් ගැන අදහස් ඉදිරිපත් වන අවස්ථා අතිෂය සීමිතය.
සිංහල, දමිළ සහ මුස්ලිම් ඇතුළු මෙරට සියලු ජන වර්ග නියෝජනය කරන මාළිමාව අලුත් ව්යවස්ථාවක් ගැන උනන්දුවක් නොදක්වන්නේ ද, නැතහොත් ඔවුන්ට ඒ ගැන කැමැත්තක් නැද්ද ? යන්න ගැන පැහැදිලි බවක් නැත.
“ජාතික ජන බලවේගය මැතිවරණයට ඉදිරිපත් කළ මැතිවරණ ප්රතිපත්ති ප්රකාශනයේ අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කරන බව පොරොන්දුවක් දුන්නා. නමුත් ආණ්ඩුව බලයට පත්වෙලා මාස 16කට අධික කාලයක් ගත වෙලා තිබුණත් ඒ පොරොන්දුව ඉටු කිරීමට ආණ්ඩුව සමත් වෙලා නැහැ’ ඉලංගෝවන් පැවසුවේය.
- සිවිල් සමාජයේ කාර්යභාරය
අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කර සම්මත කර ගැනීමේ ක්රියාවලියේ දී සිවිල් සමාජයේ කාර්යභාරය සම්බන්ධයෙන් ඉලංගෝවන් සිය අදහස් පළ කරමින් මෙසේ පැවසුවේය, “මේ සංවාදය යළි ආරම්භ කරන්න සිවිල් සමාජයට විශාල වගකීමක් තිබෙනවා. ජනතාව අතර මේ ගැන උනන්දුවක් හෝ සංවාදයක් නැති තරමට ම විද්වතුන් අතරත් අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කිරීම සම්බන්ධයෙන් සංවාදයක් නැහැ. ඒකට හේතුව ඇතැම් විට යුද්ධය අවසන් වීම වෙන්න පුළුවන්. යුද්ධයක් නැති නිසා අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් අවශ්ය නැහැ කියලා දැන් ඔවුන් කල්පනා කරනවාද කියලා මම දන්නේ නේ” ඉලංගෝවන් පෙන්වා දුන්නේය.
මෙහිදී ඔහු පෙන්වා දුන්නේ යුද්ධය පැවැති නිසා උතුරු සහ නැගෙනහිර ජනතාව වෙනුවෙන් අලුත් ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කළ යුතුයි යන අදහස ඇතුළත් සංවාදයක් යුද්ධය පැවති සමයේ තිබූ බවයි.
- මහජන ව්යවස්ථාවක්
ඉලංගෝවන්ගේ අදහස වූයේ සිවිල් සමාජයේ මැදිහත් විය යුත්තේ සහ බලපෑම් කළ යුත්තේ පුළුල් ප්රජා සහභාගීත්වයක් සහිත ‘මහජන ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක්’ සම්මත කර ගැනීම වෙනුවෙන් බවයි.
“අපි මේ ගැන කතා කළත් ඒක ජනතාව අතර ගොඩනැගෙන, ජනතාවගේ සහභාගීත්වය සහිත සංවාදයක් නොවෙයි, ඒක විද්වත් සංවාදයක්” ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
“අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කරන ක්රියාවලිය ජනතාව අතට පත්කරන්නේ කොහොමද ? කියලා අපි ටිකක් හිතන්න ඕනෑ. වත්මන් තරුණයින් අතර තිබෙන අදහස තමයි ‘අලුත් රටක් හදන්න ඕනෑ’ කියන එක. මේ අදහස උතුරු – නැගෙනහිර තරුණ ප්රජාව අතරත් තිබෙනවා. ඒ වගේම අපි ඉස්සර ව්යවස්ථා සම්පාදනයයේ දී දෙපැත්තක් ගැන අවධානය යොමු කළා. එක් කොටසකට බලය දෙන්න ඕනෑ, බලය බෙදන්න ඕනෑ කියන අදහස අපට තිබුණා. නමුත්, රට හදන්න ඕනෑ කියන සාකච්ඡාව තරුණයෝ අතරට ගෙන ගියා නම් ඒ තුළ මේ සිස්ටම් එක වෙනස් කරන්න හැකියාව තිබුණ ද ?. බලය සංකේන්ද්රණය තුළින් දූෂණය සහ බලය අපයෝජනය සිදු වෙන බව අපි දැන ගෙන හිටියා. නමුත් බලය විමධ්යගතකරණය ගැන ඇතැම් රටවල කතා කරනවා, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ උත්තරීතරභාවය ගැන කතා කරනවා. බිම් මට්ටමේ සිට ඉහළට බලය හුවමාරු කරන ක්රමයක් ගැන අපට කතා කරන්න පුළුවන් ද ?.
- ස්වෛරීභාවය කා සතුද ?
මෙහි දී ඉලංගෝවන් තර්ක කළේ ස්වෛරීභාවය තිබිය යුත්තේ ජනතාව සතුව බවයි. මෙහිදී ඔහුගේ අදහස වූයේ බලය මධ්යගතකරණය හරහා ගැටුම නිර්මාණය විය හැකි ආකාරය වෙනමම අධ්යයනය කළ යුතු බවයි.
බලය බෙදා හැරීම හා සම්බන්ධ කාරණය දකුණට හඳුන්වා දිය යුතු වන්නේ ඉහත දක්වන ආකාරයට බව පෙන්වා දුන් ඉලංගෝවන් උතුරු – නැගෙනහිර දමිළ භාෂා කේන්ද්රීය දේශපාලන පක්ෂවලට තනි තනි ස්ථාවර පවතින බව ද කීවේය.
“නමුත් අපි මේ ගැන කතා නොකළ යුතුයි” ඔහු අවධාරණය කළේය.
“ඔවුන් ඒක දකින්නේ කොහොමද කියන එක මනම් ගැටලුවක්” ඉලංගෝවන් කීවේය.
පසුගිය ව්යවස්ථා සම්පාදන ක්රියාවලියේ දී මහජන අදහස් විමසීමට පත්කරන කමිටුව රට වටා සංචාරය කරමින් මහජන අදහස් ලබා ගැනීම කළ අතර 4000කට අධික පිරිසක් කමිටුවට සිය අදහස් ලබා දුන් බව ද රට වටා යමින් මෙම කමිටු මහජන අදහස් ලබා ගැනීම කළ බව ද ඔහු කීවේය.
“මෙහි දී නියෝජනය වුණ අදහස් දෙස බලන විට බොහෝ ඒවා පොදු අදහස් බව පේනවා. සැලකිය යුතු පිරිසක් විධායක ජනාධිපති ක්රමයට කැමැත්ත දුන්නට බහුතර පිරිසකගේ අදහස වුණේ විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කළ යුතු බවයි. ඒත් එක්කම ශ්රී ලංකාව නිරාගමික රාජ්යයක් විය යුතු බවට අදහස් ඉදිරිපත් වුණා. මෙහි ඇති සීමිතභාවය තමයි දේශපාලනිකව නොසිත පිරිසක් තමයි මෙහි නියෝජනය වුණේ”.
මෙහිදී ඉලංගෝවන් පෙන්වා දුන්නේ Z Gen කල්පනා කරන ආකාරය සහ ඔවුන් අවශ්ය කුමක් ද ? යන්න ගැන ද කල්පනා කළ යුතු බවයි.
දකුණු කැරැල්ල අවසන් වී අවුරුදු 35කට වඩා වැඩි කාලයක් සහ උතුරු – නැගෙනහිර ගැටුම් අවසන් වී වසර 16කට වඩා වැඩි කාලයක් ගත වී ඇති බව පෙන්වා දුන් ඉලංගෝවන් වත්මන් පරම්පරාවට මේ ගැටුම් ද්විත්වය ගැනම අදහසක් නොමැති බව ද කීවේය.
මේ පසුබිම තුළ අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් වෙත යාමට පෙර එම සාකච්ඡාව සිදුවිය යුතු බව තමා සිතන බව ද ඉලංගෝවන් සඳහන් කළේය. තර්කානුකූලව සලකා බලන විට මෙම අදහස වැදගත් දෙයක් ලෙස පෙනී යන බව කී ඉලංගෝවන් අප හමුවේ ව්යවස්ථා සංශෝධන ප්රයත්න ගණනාවක් පවතින බව ද මෙහිදී සිහිපත් කළේය.
“අපේ අතේ ව්යවස්ථා කෙටුම්පත් ගණනාවක් තිබෙනවා. නමුත් සමාජය ඇත්තටම මේ සංවාදයට ප්රවේශ වෙනවා නම් ඒක නිවැරදි ක්රියාවලියක් තුළ ගමන් කළ යුතුයි. අපට අලුත් ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවක් සම්පත් ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කරන්න පුළුවන්. නමුත් එ්කට සමාජය සම්බන්ධ කර ගැනීම සහ අලුත් ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනයට හිතකර වාතාවරණයක් නිර්මාණය කර ගැනීමට නම් තරුණ පරම්පරාවේ අදහස් සහ අවශ්යතා ද ගැන ගත යුතුයි” ඉලංගෝවන් වැඩි දුරටත් පෙන්වා දුන්නේය.
සටහන – තුෂාල් විතානගේ
